Nội dung chính
Chi tiêu y tế ở Việt Nam đang tăng mạnh, trung bình 7‑8% mỗi năm, trong đó thuốc chiếm hơn 30% tổng ngân sách. Xu hướng này đặt ra thách thức lớn cho hệ thống bảo hiểm và người bệnh.
Tăng trưởng chi tiêu y tế và thị trường dược phẩm
Theo TS.BS Ong Thế Duệ (Viện Chiến lược và Chính sách Y tế), tổng chi tiêu cho thuốc dự kiến sẽ tăng từ 4,7 tỷ USD (2019) lên 6,9 tỷ USD (2025), tương đương mức tăng 6‑7%/năm. Dự báo đến 2028, quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam có thể đạt 8,6 tỷ USD, phản ánh nhu cầu sử dụng thuốc ngày càng cao.
Nguyên nhân chi phí thuốc tăng cao
Ba yếu tố chính đang đẩy chi phí thuốc lên:
- Già hoá dân số: Tỷ lệ người cao tuổi tăng, đồng thời các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và bệnh hô hấp mãn tính trở nên phổ biến.
- Giá thuốc mới: Các dược phẩm sáng tạo có giá bán cao, trong khi ngân sách công hạn chế, gây chậm trễ trong quyết định chi trả.
- Hạn chế ngân sách bảo hiểm: Khi chi phí vượt quá khả năng tài chính, bảo hiểm y tế phải giảm mức thanh toán, làm giảm khả năng tiếp cận thuốc của bệnh nhân.
Giải pháp chia sẻ rủi ro – “cầu nối” giữa nhà sản xuất, bảo hiểm và người bệnh
TS Nguyễn Khánh Phương (Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế) nhấn mạnh: “Chia sẻ rủi ro giúp bảo hiểm y tế kiểm soát tài chính, đồng thời duy trì khả năng tiếp cận sớm các thuốc mới cho bệnh nhân.”
Cơ chế này thường bao gồm:
- Thỏa thuận tài chính giữa nhà sản xuất và cơ quan chi trả.
- Thanh toán dựa trên kết quả điều trị hoặc dịch vụ kèm theo.
- Giám sát minh bạch, chuẩn hoá dữ liệu để giảm rủi ro ngân sách.
Những kinh nghiệm từ các quốc gia đã triển khai cho thấy mức độ tiếp cận thuốc mới được cải thiện đáng kể, đồng thời giảm áp lực tài chính công.
Triển khai tại Việt Nam: Định hướng và bước tiếp theo
Bà Lương Thị Mai Anh (Vụ Pháp chế, Bộ Y tế) cho biết, Việt Nam có thể bắt đầu bằng các dự án thí điểm, đánh giá kết quả và mở rộng dần. Yêu cầu quan trọng là hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn hoá dữ liệu và tăng cường giám sát minh bạch.
Chương trình “Hợp tác vì tính bền vững và khả năng chống chịu của hệ thống y tế Việt Nam” (Viện Chiến lược và Chính sách Y tế & AstraZeneca) đã thực hiện trong 5 năm qua các hoạt động nghiên cứu, báo cáo chính sách và đào tạo, góp phần nâng cao năng lực đối phó với gánh nặng bệnh tật.
Kết luận
Chi tiêu y tế và chi phí thuốc đang tăng nhanh, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phải tìm kiếm cơ chế tài chính bền vững. Chia sẻ rủi ro không chỉ giúp kiểm soát ngân sách mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thuốc mới cho người bệnh. Đầu tư vào khung pháp lý, dữ liệu và giám sát sẽ là chìa khóa để triển khai thành công.
Quý độc giả có ý kiến gì về cơ chế chia sẻ rủi ro? Hãy để lại bình luận và chia sẻ bài viết để cùng nhau tìm ra giải pháp tốt nhất cho hệ thống y tế Việt Nam.
