Nội dung chính
Những gì khiến Nepal “đi trước” cả thế giới 56 năm
Trong khi phần lớn các quốc gia chào đón năm mới vào 1/1/2026, người Nepal đang sống trong năm 2082 theo lịch Bikram Sambat.
Lịch Bikram Sambat – Cột mốc thời gian độc đáo của Nepal
Theo Enepalese, Nepal là một trong số ít quốc gia có lịch chính thức riêng cho đời sống văn hoá và hành chính. Lịch này, còn gọi là Bikram Sambat (BS), là lịch Mặt Trời‑Sao, gồm 12 tháng và một số năm nhuận.
Cách tính và chênh lệch với Dương lịch
BS đi trước Dương lịch (Gregory) khoảng 56‑57 năm. Vì vậy, khi thế giới đón năm 2026, Nepal đang ở năm 2082 và sẽ bước sang 2083 vào giữa tháng 4 năm 2026.
Thời gian này được xác định dựa trên vị trí Mặt Trời vào chòm sao Bạch Dương – dấu hiệu khai sinh mùa xuân và khởi đầu chu kỳ canh tác mới.
Truyền thống “Nava Varsha” – Năm mới Nepal
Ngày đầu năm mới được gọi là “Nava Varsha” và diễn ra vào ngày 1 tháng Baisakh (thường rơi vào giữa tháng 4 dương lịch). Đây không chỉ là ngày lễ mà còn là dịp quan trọng đối với nông dân, doanh nghiệp và các cộng đồng tôn giáo.
Lễ hội Biska Jatra
Được tổ chức tại Bhaktapur, Biska Jatra thu hút hơn 100.000 khách tham quan mỗi năm và được UNESCO công nhận là di sản phi vật thể. Người dân kéo xe rước, tổ chức diễu hành và thực hiện các nghi lễ tôn giáo để chào đón mùa mới.
Festival Sindoor Jatra tại Thimi
Hay còn gọi “Lễ hội bột đỏ”, Sindoor Jatra là một chuỗi rước kiệu thần Bhairab, nơi người dân tung bột đỏ lên không trung để biểu trưng cho chiến thắng của cái thiện và lời chúc may mắn.
Các nghi lễ dân gian khác
Ở Bhaktapur và Lalitpur, người dân thực hiện kéo cột Lingdo (hay yosin) và nghi thức xuyên lưỡi Bunge Dyo – những hoạt động mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện tinh thần đoàn kết và khát vọng tái sinh.
Nguồn gốc và tranh luận về lịch Bikram Sambat
Một số học giả cho rằng lịch BS bắt nguồn từ nhân vật huyền thoại Vikramaditya của Ấn Độ, trong khi các nhà nghiên cứu Nepal cho rằng nó được ban hành bởi một vị vua địa phương vào thế kỷ 12. Dù chưa có kết luận cuối cùng, lịch vẫn được chính phủ Nepal công nhận và áp dụng trên toàn quốc.
Ảnh hưởng đến du lịch và kinh tế
Theo báo cáo của Nepal Tourism Board 2023, các lễ hội Tết và Biska Jatra đóng góp khoảng 5% GDP du lịch, thu hút hơn 300.000 du khách quốc tế mỗi năm.
Với lịch độc đáo, Nepal không chỉ bảo tồn bản sắc văn hoá mà còn tạo ra cơ hội kinh tế bền vững.
Tú Anh
