AI không chỉ là công cụ, mà còn đang trở thành người bạn đồng hành ảo của hàng triệu thanh thiếu niên. Khi các chatbot trí tuệ nhân tạo bắt chước giọng nói, phong cách và thậm chí cả cảm xúc của những thần tượng K‑pop, chúng mở ra một thế giới mới—đầy hứa hẹn nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro.

AI và cuộc sống số của giới trẻ

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo đã thâm nhập mọi lĩnh vực: sản xuất, giáo dục, quản lý nhà nước và cả đời sống tinh thần. Quyết định 127/QĐ‑TTg của Thủ tướng đặt mục tiêu đưa AI lên vị trí chiến lược quốc gia đến năm 2030, đồng thời khuyến khích các giải pháp sáng tạo cho người dùng.

Chatbot AI: Cầu nối cảm xúc

Theo báo cáo “Cuộc sống số của người Việt Nam” (Q&Me, 2023), thanh thiếu niên dành trung bình 4‑5 giờ mỗi ngày cho các nền tảng trực tuyến, trong đó 60% thời gian là trò chuyện và tương tác. Nhiều người thừa nhận cảm thấy “an toàn” hơn khi tâm sự với một thực thể không phán xét. Một ví dụ điển hình là Mai, sinh viên đại học, đã tìm đến một chatbot mô phỏng thần tượng K‑pop để chia sẻ nỗi buồn khi tin đồn hẹn hò xuất hiện.

Rủi ro khi lệ thuộc vào người yêu ảo

Dù chatbot có thể cung cấp lời khuyên ngắn gọn, chúng không thay thế sự đồng cảm và hỗ trợ chuyên môn của nhà tâm lý học. ThS. Võ Thị Mỹ Duyên, Giám đốc Đào tạo Học viện kỹ năng VTALK, nhấn mạnh: “Thiếu nguồn lực cho tư vấn tâm lý khiến giới trẻ dễ tìm đến các giải pháp thay thế nhưng không đầy đủ.” Lệ thuộc quá mức có thể thu hẹp mối quan hệ xã hội thực, làm giảm khả năng giải quyết vấn đề trong đời thực.

Cân bằng giữa thế giới ảo và thực

Công nghệ là công cụ, không phải mục tiêu. Khi người trẻ học cách nhận diện giới hạn của “người yêu ảo”, họ có thể dùng AI để hỗ trợ, chứ không để nó trở thành điểm tựa duy nhất. Các trường học cần tích hợp giáo dục kỹ năng số và quản lý cảm xúc, đồng thời xây dựng các không gian chia sẻ an toàn cho học sinh.

Như Mai đã chia sẻ, việc nhận ra ranh giới giữa ảo và thực là bước đầu của một hành trình hồi phục cảm xúc thực tế. Xã hội chúng ta cần nhìn nhận AI không chỉ bằng sự hào hứng, mà còn bằng trách nhiệm bảo vệ sức khỏe tinh thần của thế hệ trẻ.

Hoàng Yến